Hợp tác cần tạo ra công nghệ và sản phẩm cụ thể

Theo VnExpress, Diễn đàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga diễn ra tại Moskva ngày 9/9/2026 với chủ đề kết nối công nghệ chiến lược. Phát biểu tại sự kiện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị mở rộng hợp tác từ trao đổi nhân lực sang nghiên cứu chung, làm chủ công nghệ và đưa sản phẩm ra thị trường.

Định hướng này gắn với mục tiêu phát triển của Việt Nam theo Nghị quyết 57: lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng nâng năng suất, sức cạnh tranh và khả năng tự chủ của nền kinh tế. Nga được đánh giá là đối tác có thế mạnh khoa học phù hợp với những nhu cầu đó.

Năm ưu tiên cho giai đoạn hợp tác mới

Các đề xuất tại diễn đàn tập trung vào lựa chọn công nghệ trọng điểm, xây dựng dự án chung, phát huy vai trò doanh nghiệp, phát triển nhân lực trẻ và tổ chức thực hiện có kết quả đo lường được.

1. Ưu tiên công nghệ chiến lược: Chọn lĩnh vực kết hợp được năng lực nghiên cứu của Nga với nhu cầu, nhân lực và thị trường Việt Nam, như năng lượng nguyên tử, năng lượng mới, vũ trụ - vệ tinh, bán dẫn, lượng tử và AI.
2. Phát triển chương trình, công trình chung: Hình thành dự án quy mô lớn, phòng thí nghiệm và trung tâm nghiên cứu có sự tham gia của viện, trường và doanh nghiệp. Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Hạt nhân được nêu như một ví dụ về hợp tác dài hạn.
3. Đặt doanh nghiệp vào trung tâm: Thúc đẩy đầu tư và chuyển giao công nghệ, tạo điều kiện để kết quả nghiên cứu trở thành sản phẩm và năng lực sản xuất; đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác của doanh nghiệp hai nước.
4. Bồi dưỡng đội ngũ trẻ: Tăng chương trình đào tạo công nghệ chiến lược, trao đổi nghiên cứu sinh, kỹ sư và nhà khoa học trẻ, cùng các nhiệm vụ nghiên cứu chung.
5. Đo lường bằng kết quả thực tế: Mỗi chương trình cần có mục tiêu, đơn vị tham gia, nguồn lực, sản phẩm và tiến độ rõ ràng. Hiệu quả hợp tác được nhìn nhận qua công nghệ làm chủ được, sản phẩm tạo ra, đầu tư chung và sự trưởng thành của nhân lực khoa học.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp với Bộ Khoa học và Đại học Nga cùng các cơ quan liên quan sớm chọn dự án và xây dựng kế hoạch triển khai sau diễn đàn.

Kết nối viện, trường và doanh nghiệp

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết Việt Nam có nhu cầu lớn về công nghệ lõi, trong khi Nga sở hữu nền tảng mạnh ở khoa học cơ bản, hạt nhân, lượng tử, vật liệu mới và an toàn thông tin. Sự bổ sung này là cơ sở để tăng nghiên cứu chung và chuyển giao kết quả vào thực tiễn.

Những hợp tác được công bố tại diễn đàn gồm Kaspersky Việt Nam với Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông; đào tạo năng lượng giữa Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Nghiên cứu Hạt nhân Quốc gia MEPhI; cùng nghiên cứu, lập phòng thí nghiệm an toàn thông tin giữa Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông và Đại học Viễn thông Quốc gia Saint Petersburg.

Sáng kiến Mạng lưới tri thức Việt - Nga cũng được giới thiệu nhằm kết nối chuyên gia, hỗ trợ nhóm nghiên cứu chung, trao đổi học thuật và đưa công nghệ đến doanh nghiệp.

Thúc đẩy hợp tác hạt nhân và dự án nghiên cứu mới

Trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, Bộ trưởng Vũ Hải Quân thông tin về quá trình làm việc với Rosatom để tháo gỡ vướng mắc và hoàn thành đào tạo 10 chuyên gia thẩm định địa điểm nhà máy điện hạt nhân. Hai bên đạt thỏa thuận để Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam tham gia liên doanh Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế trên nền tảng lò phản ứng MBIR của Rosatom.

Phó thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko nhấn mạnh dư địa hợp tác công nghệ cao giữa hai nước. Ông cho biết hai bên khởi động tuyển chọn dự án nghiên cứu chung do Quỹ Khoa học Nga và Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia Việt Nam phối hợp tổ chức, cùng một số dự án hợp tác khác.

Nguồn: VnExpress